Nam thanh niên bị đột quỵ do tổn thương động mạch cảnh sau chơi bóng đá
Các bác sĩ Bệnh viện Bãi Cháy vừa cấp cứu thành công một trường hợp đột quỵ nhồi máu não hiếm gặp ở người trẻ do tổn thương động mạch cảnh sau khi chơi thể thao. Đây là trường hợp bệnh cảnh hi hữu hiếm gặp nhưng cảnh báo về an toàn sức khỏe khi tham gia thể thao và nguy cơ đột quỵ có thể xảy ra ngay cả ở những người trẻ tuổi, khỏe mạnh và không có yếu tố bệnh lý tim mạch.
Từ một chấn thương tưởng như đơn giản đến cơn đột quỵ nguy hiểm
Bệnh nhân Nguyễn V Đ (33 tuổi, trú tại tỉnh Thanh Hóa) có tiền sử khỏe mạnh, vào Bệnh viện Bãi Cháy thăm khám do tình trạng co giật, hai tay nắm chặt, duỗi cứng, miệng méo, mắt trợn, gọi hỏi ú ớ, cơn kéo dài khoảng 1 tiếng sau khi tắm. Trước đó, bệnh nhân bị quả bóng đập vào cổ sau khi chơi bóng đá. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não ghi nhận hình ảnh nhồi máu não cấp vùng vỏ và dưới vỏ thùy trán – đỉnh trái, siêu âm mạch cảnh có hình ảnh xơ vữa huyết khối động mạch cảnh trong trái gây hẹp 70% động mạch.
Nhằm xác định nguyên nhân gây đột quỵ ở người bệnh trẻ không có yếu tố nguy cơ tim mạch, Ekip chụp và can thiệp mạch não của Ths.BS Giáp Hùng Mạnh – Trưởng Khoa Thần kinh, VLTL, PHCN đã tiến hành chụp mạch số hóa xóa nền DSA, phát hiện động mạch cảnh trái bị hẹp nặng khoảng 80% trên đoạn dài > 40 mm. Xác định đây là dạng tổn thương kéo dài, phức tạp, làm giảm nghiêm trọng lưu lượng máu lên não, gây nguy cơ hình thành huyết khối gây nhồi máu não.
Hình ảnh động mạch cảnh trái bị hẹp nặng khoảng 80% trên đoạn dài > 40 mm
Do chiều dài tổn thương vượt quá phạm vi che phủ của một stent, ê-kíp can thiệp đã phải sử dụng hai stent nối tiếp để tái tạo hoàn toàn lòng mạch, khôi phục lưu lượng dòng chảy máu lên não. Sau can thiệp, hình ảnh chụp kiểm tra cho thấy động mạch cảnh trái được tái thông hoàn toàn, dòng máu lên não được phục hồi. 3 ngày sau can thiệp, sức khỏe của người bệnh ổn định, hồi phục tốt, vận động bình thường, các triệu chứng thần kinh cải thiện rõ rệt.
Ê-kíp can thiệp phải sử dụng hai stent nối tiếp để tái tạo hoàn toàn lòng mạch, khôi phục lưu lượng dòng chảy máu lên não
Bóc tách động mạch cảnh do chấn thương – nguyên nhân đột quỵ đặc biệt nguy hiểm ở người trẻ
Bóc tách động mạch cảnh là tình trạng lớp nội mạc của thành động mạch bị xé rách, khiến máu chui vào giữa các lớp thành mạch, tạo thành một khối máu tụ trong lòng động mạch. Quá trình này gây hẹp hoặc tắc mạch, đồng thời hình thành huyết khối có thể di chuyển lên não gây đột quỵ nhồi máu não. Tình trạng này có thể xảy ra sau các chấn thương đụng dập vùng cổ do tai nạn giao thông, chơi thể thao cường độ cao hoặc thậm chí sau những động tác xoay, ướn cổ, gập cổ quá mức… Ở tất cả những người trẻ, 20% tổn thương mạch máu não do tai nạn gây lóc tách động mạch chủ.
ThsBS Giáp Hùng Mạnh - Trưởng Khoa Thần kinh, VLTL, PHCN, Bệnh viện Bãi Cháy cho biết: “Đây là trường hợp đột quỵ nhồi máu não hiếm gặp ở người trẻ, nguyên nhân không xuất phát từ các yếu tố nguy cơ tim mạch thông thường mà do tách lớp động mạch cảnh sau chấn thương vùng cổ khi chơi thể thao. Tổn thương kéo dài trên đoạn lớn của động mạch khiến việc can thiệp phức tạp hơn các trường hợp hẹp động mạch cảnh thông thường, đòi hỏi phải đánh giá chính xác trên DSA và lựa chọn chiến lược đặt hai stent để tái tạo hoàn toàn lòng mạch. Việc chẩn đoán đúng nguyên nhân và can thiệp kịp thời đã giúp tái thông mạch máu não, hạn chế tối đa nguy cơ tàn phế cho người bệnh.
Hình ảnh trước và sau can thiệp mạch não
Động mạch cảnh là mạch máu lớn, cung cấp khoảng 70% lượng máu cho phần trước của não bộ nên khi động mạch này bị tổn thương, nguy cơ nhồi máu não diện rộng, tàn phế hoặc tử vong là rất cao nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Điều đáng lưu ý là tách lớp động mạch cảnh thường không biểu hiện ngay sau chấn thương. Người bệnh có thể hoàn toàn tỉnh táo trong nhiều giờ, thậm chí vài ngày trước khi xuất hiện các triệu chứng đột quỵ. Việc nhận diện sớm và tái thông mạch máu trong thời gian vàng có ý nghĩa quyết định trong bảo tồn chức năng não và giảm nguy cơ tàn phế."
Sức khỏe của người bệnh ổn định, hồi phục tốt, vận động bình thường, các triệu chứng thần kinh cải thiện rõ rệt sau can thiệp
Từ trường hợp người bệnh trên, các bác sĩ Bệnh viện Bãi Cháy khuyến cáo, những chấn thương tưởng chừng đơn giản ở vùng cổ, đặc biệt khi chơi thể thao, tai nạn giao thông hoặc va đập mạnh có thể gây tổn thương động mạch cảnh và động mạch đốt sống, dẫn đến tách thành mạch, hình thành huyết khối và gây đột quỵ não. Điều đáng lưu ý là các triệu chứng có thể xuất hiện muộn sau nhiều giờ, thậm chí vài ngày sau chấn thương, khiến người bệnh dễ chủ quan và bỏ lỡ “thời gian vàng” điều trị.
Vì vậy, người dân cần đặc biệt cảnh giác khi xuất hiện các biểu hiện bất thường như đau đầu hoặc đau cổ kéo dài sau chấn thương, chóng mặt, mất thăng bằng, tê yếu tay chân, méo miệng, nói khó, nhìn mờ, nhìn đôi, co giật hoặc rối loạn ý thức… Khi có các dấu hiệu trên, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ và can thiệp mạch để được thăm khám, chẩn đoán và xử trí kịp thời, hạn chế nguy cơ tử vong và di chứng nặng nề.
Những năm gần đây, Bệnh viện Bãi Cháy đã không ngừng đầu tư trang thiết bị hiện đại, phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu, làm chủ nhiều kỹ thuật tiên tiến trong chẩn đoán và điều trị đột quỵ, đặc biệt là các kỹ thuật can thiệp mạch não, lấy huyết khối cơ học, đặt stent tái thông mạch máu não và xử trí các tổn thương mạch máu phức tạp. Việc triển khai thường quy các kỹ thuật chuyên sâu ngay tại địa phương đã giúp nhiều người bệnh được tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại trong “thời gian vàng”, nâng cao cơ hội cứu sống, giảm tỷ lệ tử vong, hạn chế tối đa di chứng tàn phế và cải thiện chất lượng cuộc sống sau đột quỵ.
Mạc Thảo, Minh Khương, Thanh Huyền