Kiểm soát đường huyết thai kỳ - Mẹ an tâm, con khỏe mạnh
Mang thai là hành trình đặc biệt, nhưng để hành trình ấy thực sự an toàn, bên cạnh việc theo dõi sự phát triển của em bé, sức khỏe của người mẹ cũng cần được quan tâm từ sớm và xuyên suốt thai kỳ. Trong đó, đái tháo đường thai kỳ là một vấn đề cần được nhận biết và quản lý đúng cách bởi bệnh có thể diễn biến khá âm thầm, nhiều thai phụ không có biểu hiện rõ ràng cho đến khi được phát hiện qua xét nghiệm.
Đường huyết tăng trong thai kỳ – vì sao mẹ bầu cần quan tâm?
Trong thời gian mang thai, cơ thể người mẹ có nhiều thay đổi về nội tiết. Những thay đổi này có thể làm giảm khả năng sử dụng insulin – hormone giúp đưa đường từ máu vào tế bào để tạo năng lượng. Khi cơ thể không đáp ứng đủ nhu cầu insulin tăng lên trong thai kỳ, lượng đường trong máu có thể cao hơn bình thường và dẫn tới đái tháo đường thai kỳ.
Một điều cần lưu ý là đái tháo đường thai kỳ có thể không gây biểu hiện rõ ràng. Mẹ bầu vẫn có thể cảm thấy khỏe mạnh và không nhận thấy bất thường, vì vậy khám thai đều đặn và thực hiện sàng lọc theo hướng dẫn của nhân viên y tế là cách quan trọng để phát hiện bệnh sớm.
Nếu đường huyết không được kiểm soát tốt, người mẹ có thể tăng nguy cơ gặp một số vấn đề như tăng huyết áp, tiền sản giật, thai phát triển quá lớn, sinh khó hoặc phải can thiệp sản khoa. Với em bé, đường huyết của mẹ tăng kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển và làm tăng một số nguy cơ trong thai kỳ cũng như sau khi chào đời. Tuy nhiên, khi được phát hiện sớm, theo dõi sát và kiểm soát phù hợp, phần lớn thai phụ có thể duy trì thai kỳ an toàn hơn.
Đừng bỏ qua thời điểm sàng lọc đái tháo đường thai kỳ
Thông thường, thai phụ chưa được phát hiện đái tháo đường trước đó sẽ được tư vấn sàng lọc đái tháo đường thai kỳ vào khoảng tuần thai 24–28. Với những người có nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định đánh giá đường huyết sớm hơn tùy tình trạng cụ thể.
Khám thai định kỳ đúng lịch – sàng lọc đái tháo đường thai kỳ đúng thời điểm là những bước thiết thực để bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và bé
Thời điểm và hình thức xét nghiệm sẽ được bác sĩ chỉ định tùy vào tuổi thai, tiền sử sức khỏe và nguy cơ của từng người. Thai phụ không nên tự lựa chọn xét nghiệm hoặc chỉ dựa vào một lần đo đường huyết ngẫu nhiên để kết luận mình có hay không mắc đái tháo đường thai kỳ.
Ăn uống hợp lý, vận động phù hợp – những việc nhỏ nhưng rất quan trọng
Kiểm soát đường huyết trong thai kỳ không có nghĩa là mẹ bầu phải nhịn ăn, kiêng hoàn toàn tinh bột hay tự áp dụng chế độ ăn giảm cân.
Thai nhi vẫn cần đầy đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng để phát triển. Điều quan trọng là xây dựng khẩu phần cân đối, phù hợp với thể trạng và mức tăng cân của từng thai phụ. Có thể ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ, rau xanh, ngũ cốc phù hợp, nguồn đạm lành mạnh; hạn chế đồ uống nhiều đường, bánh kẹo và các thực phẩm có lượng đường đơn cao. Các bữa ăn có thể được chia hợp lý trong ngày để tránh lượng đường huyết tăng quá nhanh sau ăn. Chế độ ăn cần được điều chỉnh theo cân nặng, mức tăng cân trong thai kỳ, thói quen sinh hoạt và kết quả theo dõi đường huyết của từng người. Vì thế, một thực đơn phù hợp với người này chưa chắc phù hợp với người khác.
Vận động cũng là một phần hữu ích trong chăm sóc thai kỳ. Nếu không có chống chỉ định sản khoa, những hoạt động vừa sức như đi bộ hoặc vận động nhẹ theo tư vấn của bác sĩ có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết, kiểm soát mức tăng cân và duy trì sức khỏe cho mẹ. Tuy nhiên, mỗi thai kỳ có đặc điểm khác nhau nên thai phụ không nên tự tập luyện với cường độ cao hoặc áp dụng một chế độ vận động giống người khác.
Sau sinh vẫn cần kiểm tra lại đường huyết
Một hiểu lầm thường gặp là đái tháo đường thai kỳ sẽ kết thúc hoàn toàn ngay sau khi sinh con. Trên thực tế, đường huyết ở nhiều phụ nữ có thể trở về bình thường sau sinh, nhưng tiền sử đái tháo đường thai kỳ cho thấy người mẹ có nguy cơ rối loạn đường huyết và đái tháo đường trong tương lai cao hơn.
Phụ nữ mắc đái tháo đường thai kỳ nên tái khám và tầm soát lại đường huyết trong khoảng từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 12 sau sinh
Bởi vậy, việc theo dõi không nên dừng lại sau khi em bé chào đời. Phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ được khuyến cáo tái khám và tầm soát lại đường huyết trong khoảng từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 12 sau sinh. Đây là bước cần thiết để xác định tình trạng chuyển hóa đường sau thai kỳ và có hướng theo dõi lâu dài nếu cần.
Chủ động kiểm soát đường huyết – thêm một lớp bảo vệ cho mẹ và bé
Một thai kỳ an toàn được tạo nên từ nhiều việc nhỏ nhưng đúng thời điểm: khám thai đầy đủ, sàng lọc theo hướng dẫn, ăn uống khoa học, vận động phù hợp và tái khám sau sinh.
Thông qua Tuần lễ Làm mẹ an toàn năm 2026, Bệnh viện Bãi Cháy tiếp tục tăng cường tư vấn trực tiếp cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, phụ nữ chuẩn bị mang thai, đang mang thai và sau sinh; đồng thời nâng cao chất lượng khám, chẩn đoán và theo dõi đái tháo đường thai kỳ.
Khám thai định kỳ đúng lịch – sàng lọc đái tháo đường thai kỳ đúng thời điểm – duy trì dinh dưỡng và vận động hợp lý – tầm soát lại đường huyết sau sinh là những bước thiết thực để bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và bé.
Thanh Huyền