Bệnh không lây nhiễm – Gánh nặng thầm lặng của sức khỏe cộng đồng
Bệnh không lây nhiễm là nhóm bệnh không truyền từ người sang người, thường tiến triển âm thầm, kéo dài và có xu hướng gia tăng theo tuổi tác cũng như lối sống. Nhóm bệnh này bao gồm các bệnh phổ biến như: bệnh tim mạch (tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, đột quỵ), ung thư, bệnh hô hấp mạn tính (hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính – COPD) và đái tháo đường.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, bệnh không lây nhiễm chiếm tới hơn 70% tổng số ca tử vong trên toàn cầu. Tại Việt Nam, con số này ước tính khoảng 77% tổng số ca tử vong hàng năm, trong đó bệnh tim mạch chiếm tỷ lệ cao nhất, tiếp theo là ung thư, bệnh hô hấp mạn tính và đái tháo đường. Đây là những con số đáng báo động, cho thấy mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng của các bệnh không lây nhiễm đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển kinh tế – xã hội.
Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết
Nguyên nhân dẫn đến các bệnh không lây nhiễm có nhiều nguyên nhân, trong đó phần lớn liên quan đến lối sống và hành vi cá nhân. Những yếu tố nguy cơ phổ biến bao gồm: hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, chế độ dinh dưỡng không hợp lý (nhiều muối, đường, chất béo), ít vận động thể lực, căng thẳng kéo dài và ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, yếu tố di truyền, tuổi tác và bệnh nền cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Nguyên nhân dẫn đến các bệnh không lây nhiễm
Triệu chứng của các bệnh không lây nhiễm thường không rõ ràng ở giai đoạn đầu, dễ bị bỏ qua. Người mắc bệnh tim mạch có thể xuất hiện đau ngực, khó thở; bệnh nhân đái tháo đường có biểu hiện khát nước nhiều, tiểu nhiều, sụt cân; bệnh hô hấp mạn tính gây ho kéo dài, khó thở; trong khi ung thư thường phát hiện muộn khi đã có dấu hiệu rõ rệt như đau, chảy máu bất thường, sụt cân không rõ nguyên nhân…Không ít trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn, gây khó khăn cho việc điều trị. Chính vì vậy, việc phát hiện sớm đóng vai trò vô cùng quan trọng trong điều trị hiệu quả.
Hậu quả nghiêm trọng nếu không được kiểm soát
Các bệnh không lây nhiễm không chỉ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cá nhân mà còn tạo gánh nặng lớn cho gia đình và xã hội. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, suy tim, suy thận, mù lòa, tàn phế, thậm chí tử vong.
Bên cạnh đó, chi phí điều trị các bệnh mạn tính thường kéo dài và tốn kém, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và gia đình. Đây cũng là nguyên nhân làm gia tăng áp lực lên hệ thống y tế, đặc biệt trong bối cảnh dân số già hóa và các yếu tố nguy cơ ngày càng phổ biến.
Đặc biệt, bệnh không lây nhiễm thường yêu cầu quản lý lâu dài, đòi hỏi người bệnh phải tuân thủ điều trị, thay đổi lối sống và theo dõi sức khỏe định kỳ. Điều này càng cho thấy tầm quan trọng của việc phòng bệnh từ sớm, từ xa.
Chủ động phòng bệnh – Vì một Việt Nam khỏe mạnh
Phòng chống các bệnh không lây nhiễm cần bắt đầu từ những hành động đơn giản nhưng thiết thực trong cuộc sống hằng ngày. Theo định hướng của ngành y tế, chuyển từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh” là giải pháp cốt lõi nhằm kiểm soát hiệu quả các bệnh không lây nhiễm. Mỗi người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa như:
Duy trì lối sống lành mạnh: ăn uống cân đối, tăng cường rau xanh, hạn chế muối, đường, chất béo.
Tăng cường vận động thể lực: tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày.
Nói không với thuốc lá, hạn chế rượu bia: đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây nhiều bệnh nguy hiểm.
Quản lý căng thẳng, giữ tinh thần tích cực: góp phần nâng cao sức khỏe toàn diện.
Khám sức khỏe định kỳ: thực hiện tầm soát, phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn để điều trị kịp thời.
Bệnh viện Bãi Cháy khuyến khích người dân chủ động khám sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh ít nhất 1 lần/năm
Khám sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh là giải pháp hiệu quả giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và bệnh lý ngay từ giai đoạn đầu. Theo khuyến cáo của ngành y tế, mỗi người nên thực hiện khám sức khỏe ít nhất 1 lần/năm, đặc biệt với những người có yếu tố nguy cơ cao như người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh. Bệnh viện Bãi Cháy khuyến khích người dân chủ động xây dựng hồ sơ quản lý sức khỏe cá nhân, duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ đối với các bệnh mạn tính. Việc tuân thủ điều trị, tái khám đúng hẹn và phối hợp chặt chẽ với nhân viên y tế đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh và phòng ngừa biến chứng.
Hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 07/4 không chỉ là hoạt động mang tính tuyên truyền mà còn là lời kêu gọi mỗi người dân nâng cao ý thức tự chăm sóc sức khỏe, chủ động phòng bệnh và xây dựng lối sống lành mạnh. Việc nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và xây dựng lối sống lành mạnh sẽ góp phần giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh, nâng cao chất lượng cuộc sống và hướng tới một cộng đồng khỏe mạnh, bền vững.
Hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 07/04/2026 theo Bộ Y tế – Chủ động phòng bệnh vì một Việt Nam khỏe mạnh
Với vai trò là cơ sở y tế tuyến cuối của tỉnh, Bệnh viện Bãi Cháy tiếp tục đồng hành cùng người dân trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe, đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe, cung cấp các dịch vụ khám, sàng lọc và điều trị chất lượng cao, đặc biệt trong phòng chống các bệnh không lây nhiễm. Mỗi hành động nhỏ hôm nay chính là nền tảng cho một tương lai khỏe mạnh hơn.
Thanh Huyền